Protest en onderdrukking in Nicaragua

Begin april 2018 woedde er een enorme brand in het beschermde natuurgebied Indio Maíz aan de Atlantische kust van Nicaragua, na de Amazone de tweede longen van Latijns-Amerika. Dit gebied ligt op de route waar de regering Ortega een langlopende concessie verleende aan Chinese investeerders door de aanleg van een interoceanisch kanaal (een tweede Panama kanaal). Sinds 2013, toen het kanaalproject bekend werd, wordt er al door de Nicaraguaanse Boerenbeweging voor Land, Meer en Soevereiniteit tegen de aanleg van het kanaal geprotesteerd. Begin april 2018 gingen ook veel jonge Nicaraguanen de straat op om te protesteren tegen de regering die niets deed aan de bossen die in brand stonden (SDG 13 & 15).

Toen op 18 april 2018 ook sociale- en pensioenshervormingen per decreet werden afgekondigd, nam de maatschappelijke onrust onder studenten en burgers een drastische wending en werden de protesten resoluut onderdrukt. Dit gebeurde zo’n jaar nadat de zittende president zich voor een derde achtereenvolgende keer liet herkiezen, dit keer met zijn vrouw als vicepresident. De huidige president zit hiermee al 12 jaar en heeft in toenemende mate de macht naar zich toegetrokken. De hervormingen op de sociale zekerheid  leidde tot protesten vanuit groepen gepensioneerden. Nadat deze hardhandig werden neergeslagen, voegden met name studenten zich bij het protest (SDG 16). Toen bij het onderdrukken van de studentenprotesten doden vielen, stonden tienduizenden burgers in het hele land op. Hierbij ging het al snel om meer dan de hervormingen. De top van het FSLN werd beschuldigd de dood van demonstranten, fraude en corruptie. De FSLN-regering zou de financiële crisis in het sociale zekerheidsstelsel afwentelen op de zwakkeren in de samenleving (SDG 10).

This image has an empty alt attribute; its file name is nicaprotests2-1024x683.jpg
Een protestmars in Managua (2018).

Na de eerste doden werden universiteiten door studenten bezet, de straten door burgers ingenomen en in het hele land massaal gedemonstreerd. De regering zette oproerpolitie in die met scherp schoten. Ter bescherming tegen het geweld werden wijken en wegen in het hele land met barricades afgesloten door met name protesterende jongeren. Ook werkgevers en de bredere bevolking sloten zich aan tegen het overheidsgeweld en eisten vrede, eerlijke verkiezingen en gerechtigheid.

In een laatste gewelddadige poging het protest te breken, zette de regering paramilitaire groepen in. Bij het “opruimen” van de barricades vielen honderden doden. Een onafhankelijke onderzoekscommissie van de OAS (Organisatie Amerikaanse Staten) schreef een rapport dat er door de regering en politie grove mensenrechtenschendingen, martelingen en misdaden tegen de menselijkheid gepleegd zijn (hier vind je dat rapport terug). Zeker 325 mensen kwamen hierbij om, 4.000 raakten er gewond en er zaten begin maart 2019 meer dan 800 mensen vast als politieke gevangene, waaronder vooral studentenleiders en jonge demonstranten. Inmiddels is een gedeelte vrijgelaten, maar er zitten nog steeds 130 politiek gevangenen vast. Zie hier een link naar een fonds om hen te steunen. Van de (oproer)politie en paramilitairen zit echter niemand vast (SDG 16).

Politieke gevangenen, studentenleiders, steken hun vuist in de lucht tijdens hun voorleiding (2018).

De bemiddeling van bisschoppen en de internationale gemeenschap medio 2018 leidde helaas niet tot een oplossing. Ook de nationale dialoog die in maart 2019 weer van start ging is wegens herhaalde schendingen van gemaakte afspraken door de regering Ortega opgeschort. De regering heeft de ‘zachtere’ onderdrukking verder opgevoerd. Onafhankelijke media en kritische ngo’s werden eind 2018 ingenomen door de politie. Protestleiders en deelnemers werden opgepakt en in versnelde processen veroordeeld, terwijl internationale mensenrechtencommissies het land uitgezet werden (SDG 16).

Fotocollage van de (studenten)protesten en onderdrukking hiervan in Masaya, Managua en León (2018).

Protesteren zelf is verboden en in vele steden is er dagelijks een politiemacht op de been om ervoor te zorgen dat niemand de poging waagt een spandoek de lucht in te steken. Het land is hiermee veranderd in een politiestaat. Meer dan 80.000 Nicaraguanen zijn sinds het begin van de protesten het land uitgevlucht, o.a. naar buurland Costa Rica. De rapporten van de internationale mensenrechtencommissies die onderzoek konden doen wijzen erop dat het geweld van de kant van de regering kwam en duidelijk voorkomen had kunnen worden. Deze rapporten leidden o.a. in de Veiligheidsraad van de VN en de Organisatie van Amerikaanse Staten tot veroordelingen van het handelen van de regering Ortega en het FSLN. Helaas heeft geen van dit allen de regering nog bewogen om in te binden (SDG 16).

Wij, de solidariteitsbewegingen verenigd in de Nicaragua Karavaan, hebben vanaf het begin van de onderdrukking de sociale- en protestbewegingen gevolgd en ondersteund, vooral middels het verspreiden van informatie over de situatie in Nicaragua, het uitnodigen van activisten en het organiseren van activiteiten en demonstraties in Nederland. Hiermee zijn nieuwe partnerschappen ontstaan om samen voor mensenrechten, gelijkheid en gerechtigheid te staan – en samen staan we sterk (SDG 17). Doe jij ook mee?

Solidariteitsdemonstratie bij het Vredespaleis in Den Haag (2018).